Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Gaz ziemny w Izraelu - przegląd

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: | 2014-08-06 07:29:12
analizy rynkowe

W ostatnich latach gaz ziemny staje się jednym z głównych źródeł energii w Izraelu, choć jeszcze w ostatnich latach XX wieku jego udział w rynku energii był znikomy, a prawie całość dostaw pochodziła ze złóż w Egipcie. Bardziej intensywne wykorzystywanie gazu ziemnego w gospodarce rozpoczęło się po roku 1999, kiedy to w izraelskiej strefie ekonomicznej pod dnem Morza Śródziemnego odkryto pierwsze znaczące jego złoża. Obecnie gaz z izraelskich złóż pokrywa w pełni potrzeby krajowe na najbliższe kilkadziesiąt lat i rozpoczyna się eksport tego surowca. Pierwsi odbiorcy to Autonomia Palestyńska i Egipt.

Choć gaz ziemny w niewielkich ilościach wydobywano w Izraelu już w latach 50-tych ubiegłego wieku na Pustyni Judejskiej (złoża „Zohar”, „Kidud” i „Har Kanaim”), to pierwsze znaczące złoże odkryte zostało dopiero w końcu minionej dekady w izraelskiej strefie ekonomicznej pod dnem Morza Śródziemnego przez izraelsko-amerykańskie konsorcjum o nazwie „Yam Tethys” złożone z firm Nobel Energy (47,06%), Delek Drills (25,50%), Avner Oil Exploration (23,0%) i Delek Investments (4,44%). Konsorcjum to odkryło i rozpoczęło eksploatację dwóch złóż na szelfie kontynentalnym u wybrzeży miasta Aszkelon: „Noa” (w roku 1999 – 32 mld m3 gazu) i „Mary” (w roku 2000 – 2 mld m3).                  

 

W latach 2005-2012 złoża projektu „Yam Tethys” zaspokajały około 40% izraelskiego zapotrzebowania na gaz ziemny, podczas gdy pozostałe 60% dostarczane było gazociągiem z egipskich złóż na Półwyspie Synaj, przez egipsko-izraelskie konsorcjum Eastern Mediterranean Gas & Oil.

Ze względu na wyczerpanie się zasobów, wydobycie ze złoża „Mary” zakończyło się w roku 2012, a ze złoża „Noa” kończy się w roku bieżącym. Opróżnione naturalne zbiorniki będą wykorzystywane jako miejsce magazynowania strategicznych rezerw gazu Państwa Izrael. Natomiast dostawy gazu z Egiptu zostały wstrzymane jednostronnie w roku 2012 przez ówczesne islamskie władze tego kraju, co zmusiło wielkich odbiorców izraelskich (elektrownie, rafinerie, przemysł chemiczny, itp.) do czasowego wykorzystania drogiego i nieprzyjaznego dla środowiska mazutu.

W styczniu 2009, dziesięć lat po odkryciu pierwszego dużego podmorskiego złoża, konsorcjum złożone z firm Nobel Energy (36,00%), Delek Drills (16,625%), Avner Oil Exploration (16,625%), Isramco (28,75%) i Dor Energy (4,00%) ogłosiło odkrycie złoża „Tamar”, 1800 m pod powierzchnią morza, 90 km od lądu, naprzeciw miasta Hajfa. Według wstępnych szacunków złoże to zawierało 142 mld m3 gazu, jednak późniejsze badania pozwoliły określić udokumentowaną ilość gazu w tym złożu na 303 mld m3. Jego komercyjna eksploatacja rozpoczęła się w kwietniu 2013.

 

W lipcu 2010 nastąpiło odkrycie największego z dotychczasowych złóż, „Lewiatan”, znajdującego się 1500 m pod powierzchnią morza, 130 km od lądu, również naprzeciw  Hajfy. Wstępne dane mówiły o 432 mld m3 gazu, jednak obecnie udokumentowano już 621 mld m3. Posiadaczami koncesji na eksploatację tego złoża jest konsorcjum składające się z firm Nobel Energy (39,66%), Delek Drills (22,67%), Avner Oil Exploration (22,67%) i Ratio Oil Exploration (15%), a pierwsze dostawy planowane są na rok 2017.

 

W lutym 2012 odkryto złoża „Tanin” i „Karisz”, położone w odległości 120 km od brzegu, na północny-wschód od złoża „Lewiatan”. Zawierają one co najmniej 58 mld m3 gazu, z czego 30 mld m3 „Tanin” i 28 mld m3 „Karisz”. Prawa do eksploatacji tych złóż należą do konsorcjum Nobel Energy, Delek Drills i Avner Oil Exploration.

Na bardziej dogłębne badania i udokumentowanie czekają kolejne złoża pod dnem Morza Śródziemnego, około 70-90 km od brzegu: „Dalit” (około 8 mld m3), „Szimszon” (około 15 mld m3) i „Dolfin” (około 2 mld m3), oraz potencjalnie dużo większe złoże „Afrodyta” leżące między Izraelem a Cyprem. Specjaliści stwierdzili też występowanie z dużym prawdopodobieństwem złóż roponośnych na polach „Sara” i „Mira”. Na eksploatację czeka także udokumentowane już złoże „Gaza Marin” o wielkości 40 mld m3, podzielone między morskie strefy ekonomiczne Izraela i Autonomii Palestyńskiej (Strefy Gazy), jednakże ze względu na fakt, że Strefa Gazy nie znajduje się pod faktyczną kontrolą władz Autonomii, lecz działającej w Gazie fundamentalistycznej organizacji Hamas, szanse na rozpoczęcie wydobycia w najbliższej przyszłości nie wydają się realne, tym bardziej, że w roku 2007 z projektu wycofał się posiadający prawa do eksploatacji koncern British Gas.

 

Łączne, udokumentowane już zasoby gazu ziemnego w Izraelu wynoszą więc ponad 1 bilion m3, co przy zapotrzebowaniu krajowym wynoszącym obecnie 8 mld m3, a mającym wzrosnąć do roku 2030 do 17-20 mld m3, zapewnia pełną samowystarczalność na najbliższe kilkadziesiąt lat, umożliwiając jednocześnie przekształcenie Izraela z importera w eksportera tego cennego surowca energetycznego.

 

Pierwsze kontrakty na eksport izraelskiego gazu zawarto z Autonomią Palestyńską oraz z brytyjskimi i hiszpańskimi spółkami działającymi w północnym Egipcie. Prowadzone są także wstępne negocjacje z Cyprem oraz Grecją dotyczące dostaw gazu do tych krajów, włącznie z możliwością budowy na Cyprze wspólnej instalacji skraplania gazu oraz ułożenia gazociągu przez Cypr do Grecji. Zgodnie z długofalowymi założeniami przyjętymi przez rząd Izraela, na eksport przeznaczone będzie 40% izraelskich zasobów gazu ziemnego.

Odkrycia złóż gazu ziemnego przyczyniają się do zwiększenia stopnia niezależności energetycznej Izraela oraz poważnego ograniczenia kosztów energii, co wpłynie na zwiększenie efektywności w całej izraelskiej gospodarce i jej konkurencyjności na arenie globalnej. Szacuje się, że tylko w latach 2012-2014 gospodarka izraelska zarobiła dzięki stopniowemu przestawianiu się na gaz ziemny 22-24 mld ILS (ok. 4,8 – 5,25 mld EUR). Dzięki przychodom z opodatkowania wydobycia gazu i z opłat koncesyjnych nowe złoża gazu wpłyną także bardzo pozytywnie na budżet państwa i dalsze zmniejszanie długu publicznego. Zjawiskiem negatywnym może okazać się jeszcze większe umacnianie się szekla wobec walut światowych, które w praktyce już się rozpoczęło (zjawisko to znane jest w ekonomii jako „choroba holenderska”) i które bezpośrednio ugodzi w izraelski eksport, jeśli nie zostaną w porę podjęte kroki zapobiegawcze.

 

Źródła:

Portal Ministerstwa ds. Energii i Wody, Sektor gazu ziemnego w Izraelu, [dostęp 2.08.2014];

Portal Izraelskiego Forum Energii, Mapa izraelskich złóż gazu, [dostęp 2.08.2014];

Bank Leumi, Poetncjał ekonomiczny wykorzystania gazu ziemnego w gospodarce izraelskiej, kwiecień 2014;